Ndërsa Kosova po përballet me krizën e saj më të rëndë energjetike në një dekadë, Xhelal Gashi po mendon të mbyllë furrën e tij në Prishtinë, sepse ai nuk po ia del t’i mbulojë kostot e karburantit për një gjenerator prejse autoritetet prezantuan ndërprerjet e energjisë.
“Zakonisht paguaj rreth 300 euro për faturën time të energjisë elektrike, por tani po shpenzoj 100-110 euro në ditë për të blerë naftë për gjeneratorin”, tha Gashi, duke folur nga furra e tij, ku ka 10 punëtorë, raporton “Reuters”.
Shumë biznese dhe familje në Kosovë kanë nxjerrë gjeneratorë portativë të energjisë që kur kompania e shpërndarjes së energjisë në vend – KEDS njoftoi javën e kaluar se do të fusë në funksion ndërprerjet e energjisë elektrike prej dy orësh deri në njoftimin e dytë, transmeton Zeri.info.
E gjithë Evropa po përballet me rritje të çmimeve të gazit dhe energjisë elektrike, pjesërisht për shkak të rritjes së kërkesës në mes të rimëkëmbjes ekonomike nga pandemia. Kjo në Kosovë është ndjerë edhe më rëndë, ku prodhimi i ulët vendor, për shkak të defekteve teknike dhe motit të ftohtë që rëndon një pjesë të prodhimit në termocentralet në gjendje të keqe, po e detyron vendin të importojë shumë më tepër energji se normalja.
Të premten, Qeveria shpalli një gjendje të jashtëzakonshme për 60 ditët e ardhshme, e cila do t’i lejojë asaj të ndajë më shumë para për importet e energjisë dhe ndoshta të prezantojë masa edhe më të ashpra dhe më shumë ndërprerje të energjisë.
Kryeministri Albin Kurti tha se çmimet e importit janë rritur deri në 515 euro për MWh, nga 70 euro në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Për qytetarët e Kosovës çmimi është 6 cent për kWh, më i liri në Evropë.
“Në këtë situatë kemi dy zgjidhje; ndërprerje të energjisë, ose rritje të çmimeve”, tha të dielën Kurti, qeveria e të cilit ndau 40 milionë euro shtesë për importin e energjisë elektrike.
Kosova prodhon shumicën e energjisë së saj nga dy termocentrale të vjetra me qymyr jashtë Prishtinës dhe normalisht importon 10-15% të energjisë së saj, por kjo shifër është rritur në 40% gjatë krizës aktuale.
“Si pasojë, Kosova po importon energji që nuk ishte planifikuar në tregje”, i tha “Reuters”-it me e-mail Rrjeti Evropian i Operatorëve të Sistemit të Transmisionit (ENTSO-E), i cili përfaqëson operatorët e transmetimit të energjisë elektrike në mbarë Evropën, duke shtuar se kërkesa e tepërt e Kosovës mund të kërcënojë furnizimin në të gjithë Evropën.
“Operatorët e Sistemit të Transmisionit në Grupin Rajonal të ENTSO-E për Evropën Kontinentale (RGCE) i kërkon KOSTT-it (operatorit të sistemit të transmisionit të Kosovës) të mbajë në ekuilibër sistemin e tyre kombëtar të energjisë elektrike, i cili është një detyrim thelbësor kontraktual ndaj OST-ve të tjera në Evropën Kontinentale”, tha ENTSO-E, transmeton Zeri.info.
Termocentralet e vendit të vogël ballkanik ushqehen nga linjiti, një qymyr i butë që prodhon ndotje toksike veçanërisht kur digjet.
Shifrat zyrtare tregojnë se Kosova ka rezervat e pesta më të mëdha të linjitit në botë prej 12-14 miliardë tonë. Por mbështetja e saj në karburantin ndotës, së bashku me paqëndrueshmërinë politike, i ka mbajtur larg investitorët e huaj që nga fundi i luftës në 1999, duke e bërë të vështirë përmirësimin e infrastrukturës së saj energjetike.
“Sido që të jetë vendimi i Qeverisë, për të riparuar ndonjë njësi të termocentraleve aktuale ose për të ndërtuar një termocentral të ri me qymyr do të duhen së paku pesë vjet”, tha Trim Tërnava, CEO i “Jaha Solar” me bazë në Kosovë, e cila prodhon panele diellore.
Duke qenë se kriza energjetike nuk tregon asnjë shenjë të tejkalimit, Gani Fazlia, i cili rregullon gjeneratorët, nuk mund të përballojë bumin e biznesit të tij.
“Unë marr të paktën 15 copë për t’i rregulluar në ditë, por që një njeri të bëjë gjithçka është e pamundur. Unë mund të rregulloj vetëm pesë ose gjashtë”, thotë Fazlia, ndërsa dy klientë që kanë sjellë gjeneratorët e tyre të vjetër për të rregulluar presin jashtë dyqanit të tij. /Zëri
